'Hộ chiếu số' giúp nông sản Việt vươn xa

Ngày 21/3, tại TP.HCM, Công ty CP Đầu tư và Công nghệ Exabyte ra mắt giải pháp truy xuất nguồn gốc nông sản ứng dụng blockchain(AgriTrace). 

Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh & minh bạch hóa dữ liệu

Sự kiện được tổ chức với sự đồng hành của Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại TP.HCM (HCMC C4IR) và Tập đoàn Sunwah Vietnam, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) với tư cách đối tác tài chính chiến lược, góp phần tạo nền tảng hệ sinh thái các giải pháp tài chính và cơ chế huy động vốn từ khối ngân hàng, quỹ đầu tư với tầm nhìn triển khai giải pháp chuyển đổi số nông nghiệp trên toàn quốc.

Phát biểu tại sự kiện, ông Lê Viết Bình, Phó Chánh Văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phụ trách phía nam cho biết, Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi đây là động lực phát triển quan trọng. Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp cũng đang triển khai đồng bộ theo hướng hiện đại, bền vững.

Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng blockchain vào truy xuất nguồn gốc nông sản là hướng đi phù hợp, giúp minh bạch chuỗi cung ứng, nâng cao niềm tin thị trường và hỗ trợ chuyển đổi số.

Theo ông Lê Viết Bình, năm 2025, xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 70,3 tỷ USD, thặng dư hơn 21,6 tỷ USD cho thấy vai trò quan trọng của ngành đối với nền kinh tế. Mặt khác, ngành nông nghiệp và môi trường đặt mục tiêu đến 2030 đạt kim ngạch xuất khẩu 100 tỷ USD.

"Mục tiêu này hoàn toàn khả thi nếu chúng ta đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và minh bạch hóa sản phẩm", ông Lê Viết Bình nói và cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, thúc đẩy ứng dụng công nghệ, kết nối dữ liệu và phát triển hệ sinh thái số, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp công nghệ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp.

Ông Lê Viết Bình đánh giá cao việc ứng dụng blockchain để minh bạch chuỗi cung ứng của Agrichain và kỳ vọng doanh nghiệp sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, gắn với nhu cầu thực tiễn của ngành nông nghiệp, tăng cường phối hợp với các cơ quan quản lý, địa phương và các chủ thể trong chuỗi giá trị nông nghiệp để nâng cao hiệu quả ứng dụng. 

Ông Phạm Phú Trường, Phó Giám đốc HCMC C4IR cho rằng, nông sản Việt cần vượt khỏi vai trò “cường quốc xuất khẩu”, hướng tới phát triển bền vững và trở thành thương hiệu đáng tin cậy toàn cầu. Và nền tảng truy xuất nguồn gốc, minh bạch dữ liệu không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn là “tấm hộ chiếu” giúp nông sản Việt tiếp cận người tiêu dùng quốc tế.

Theo ông Trường, công nghệ 4.0 như blockchain không chỉ dừng ở lưu trữ dữ liệu, mà còn tạo ra giá trị phân tích, dự báo và tham mưu chính sách. Ông cũng đánh giá cao việc Exabyte lựa chọn nông nghiệp làm điểm khởi đầu, phát triển sản phẩm “Make in Vietnam” phục vụ chính người nông dân Việt

Gỡ “nút thắt” nông sản Việt bằng công nghệ

Ông Nguyễn Hoàng Nhật, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư và Công nghệ Exabyte cho rằng, hơn 70% chuỗi sản xuất nông nghiệp hiện vẫn do các hộ nhỏ lẻ đảm nhiệm. Quy mô manh mún khiến việc chuẩn hóa quy trình và ứng dụng công nghệ gặp nhiều hạn chế, kéo theo chất lượng sản phẩm thiếu đồng đều.

Không chỉ vậy, nông sản Việt vẫn thiếu hệ thống phân loại rõ ràng theo chuẩn quốc tế. Trong khi các nước đã phân hạng chi tiết theo chất lượng, dinh dưỡng, màu sắc, thì thị trường trong nước vẫn chủ yếu phân biệt theo kích cỡ hoặc giá bán. Điều này khiến giá trị sản phẩm chưa được tối ưu và khó cạnh tranh ở phân khúc cao cấp.

Agrichain được phát triển nhằm giải quyết bài toán chi phí và quản trị dữ liệu trong bối cảnh thị trường biến động. Việc làm chủ công nghệ Blockchain Layer 1 giúp tăng tính tự chủ, đảm bảo an toàn dữ liệu cho ngành nông nghiệp. Đây không chỉ là giải pháp truy xuất nguồn gốc mà còn góp phần triển khai Quyết định 2815/QĐ-TTg và Nghị quyết 57 về thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Việc ứng dụng blockchain để minh bạch chuỗi cung ứng sẽ củng cố niềm tin thị trường, đồng thời thúc đẩy hiện đại hóa sản xuất, giúp nông sản Việt đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Tổng Giám đốc Exabyte cho biết, điểm cốt lõi của Agrichain là “bình dân hóa” việc phân loại chất lượng nông sản ngay tại vùng trồng theo chuẩn quốc tế. Thay vì bán theo kiểu “hàng loại” chung chung, nền tảng áp dụng phân loại tự động theo các tiêu chí như kích cỡ, độ ngọt, độ tươi, dư lượng…, qua đó minh bạch chất lượng và giúp giá trị sản phẩm tăng 20-50%.

Nhờ đó, nông dân dễ tiếp cận các chứng nhận như VietGAP, GlobalGAP, Organic. Còn doanh nghiệp có dữ liệu rõ ràng để xây dựng thương hiệu. Đây là bước chuyển từ xuất thô sang xuất tinh, hướng tới phân khúc giá trị cao và bền vững.

Về kinh tế, Agrichain góp phần tăng thu nhập cho nông dân nhờ giảm trung gian, hạn chế thất thoát sau thu hoạch. Đồng thời, ứng dụng AI giúp giảm 30-40% chi phí đầu vào, cải thiện khả năng dự báo, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”.

Nền tảng cũng mang lại lợi ích cho nhiều bên như nhà khoa học có dữ liệu nghiên cứu, doanh nghiệp có nguồn cung ổn định, cơ quan quản lý có cơ sở dự báo cung cầu. Dữ liệu minh bạch còn góp phần thu hút đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao.

Bên cạnh đó, Agrichain hướng tới xây dựng cộng đồng nông nghiệp số, tăng kết nối giữa nông dân, doanh nghiệp và nhà khoa học, thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ và minh bạch thông tin đến người tiêu dùng.

Ông Nguyễn Hoàng Nhật khẳng định, Agrichain không chỉ là giải pháp công nghệ mà còn là hướng đi cho nông nghiệp Việt theo hướng minh bạch, giá trị cao và bền vững, cần sự phối hợp chặt chẽ của “bốn nhà”: Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân.

Theo ông Nguyễn Hữu Vũ Khoa, Tổng Thư ký Liên minh Kinh tế On-chain toàn cầu (GOE Alliance), việc đưa các giá trị của nền kinh tế thực như nông sản lên môi trường blockchain có thể tạo ra giá trị gia tăng và tăng tốc lưu thông.

Hiện tổng giá trị giao dịch của stablecoin đã đạt khoảng 16.500 tỷ USD, vượt cả quy mô thanh toán của nhiều hệ thống truyền thống. Điều này cho thấy nền kinh tế đang dịch chuyển mạnh sang không gian số, mở ra cơ hội mới cho nông sản nếu biết tận dụng.

"Theo định hướng, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu đạt 100 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu vào năm 2030. Nhưng để chạm tới mốc đó, câu chuyện không chỉ nằm ở sản xuất, mà là cách ngành nông nghiệp minh bạch hóa, số hóa và kể được “câu chuyện giá trị” của chính mình trên thị trường toàn cầu", Tổng Thư ký GOE Alliance nói.